ضرورت ارائه الگوی آموزش بومی

دانشگاهها به دلیل دگرگونیهایی که امروز، دنیای ما و به ویژه جامعهxad ی صنعتی غرب را تحت تأثیر قرار دادهاند، بیش از پیش کانون توجه واقع شدهاند. یکی از مهمترین رسالتxad های نظام 1 عالی در هر کشوری، تربیت نیروی انسانی کارآمد، خلاق و کارآفرین است. در این راستا دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی به عنوان واحدهای مجری نظام تحصیلات عالیه، سهم بسزایی در زمینهxad ی تربیت نیروی متخصص و ماهر موردxadنیاز بخشهای مختلف جامعه بر عهده دارند. در واقع مشخصهxad اصلی دانشگاهxadهای امروزی «رقابت» و «کیفیت» است دستیابی به اهدافِ دانشگاهxadهای موفق در گروِ سیاستxadگذاری صحیحِ آموزشی، و پژوهشی متناسب با واقعیتxadها، منابع، محدودیتxad های هر جامعه بوده و پرورش نیروی خلاقِ، و نوآور در دانشگاه، مستلزمِ داشتنِ بینشِ جامعِ خلاقیت در دانشگاهxadها و همکاری با نهادهای متولی و تسهیلxad گر در جامعه میxadباشد. از دانشگاهها در جهان امروز انتظار میرود که بتوانند چند نیاز مشخص جوامع انسانی شامل «تربیت نیروی متخصص و ماهر»، «تولید دانش» مورد نیاز انسان و جامعه امروز، «کمک به توسعه همهجانبه جامعه» یعنی توسعه اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را تأمین کنند.

روزگاریxad نهxad چندان دور چه در دورهxad قبل از انقلاب و چه بعد از آن به ویژه در دورهxad جنگِ تحمیلی برخی از بخشxadهای کشورمان توسط متخصصان خارجی اداره و مدیریت میxadشد و عملاً کشور از لحاظ نیروی انسانی متخصص در کمبودِ شدید بسر میxadبرد. بعد از خاتمهxad جنگ و شروع سازندگی کشور، نظامِ آموزش عالی کشور نیز همگام با سایر بخشxad ها و شاید بیشتر از سایر بخشxadها توسعه یافت. این گسترش عملاً و علناً کشور را از نیرویِ متخصص خارجی بیxad نیاز ساخت، لیکن به تبعِ گسترش آموزش عالی، مشکلات جدیxadتری مانند بیکاری و عدمxad فعالیت فارغxadالتحصیلان در رشتهxad تحصیلی خود گریبانگیر دولت شد. آمارهای چند سال اخیر حاکی است؛ 9/18 درصد از فارغ xadالتحصیلان دانشگاهxadهای کشور بیکارند که بیش از متوسطِ بیکاری کشوری (9/11 درصد) است، که از این تعداد، 9/12 درصد از بیکاران فارغxad التحصیل مرد و 3/31 درصد نیز زن میxadباشند.xad هماکنون، بیش از ۱۱ میلیون و ۲۰۰xad هزار دانشجو و فارغالتحصیل در ایران وجود دارد که از این تعداد پنج میلیون و ۷۰۰ هزار نفر غیرفعالاند. از بُعدی دیگر نیز به این موضوع میxadتوان نگاه کرد؛ ظرفیتxad های نیروی انسانی متخصصِ کشور و گسترش رشته xadها، مقاطع، مؤسسات و دانشکدهxad های مختلف در صورت سیاستxadگذاری صحیح میxadتواند توسعهxad اقتصادی و اجتماعی را به همراه داشته باشد در غیر اینxad صورت باید گسترشِ رشتهxad ها، مؤسسات، مقاطعِ تحصیلات عالی در کشور را باید تهدید به شمار آورد چرا که نظام سیاستxadگذاری و برنامه xadریزی کشور برای مهمxadترین منابعِ ثروتxad آفرین کشور- نیروی انسانیِ متخصص- نمیxadتواند نه تنها زمینهxad های اشتغال را فراهم آورد.

نظامهای آموزش عالی برای تحقق این کارکردها و اهداف لاجرم باید سیاستها و خطمشیهای آموزشی و پژوهشی و پرورشی خود را بر «توانمندسازی نیروی انسانی»، «افزایش سرمایه انسانی»، «شکوفایی استعدادها»، «رشد قابلیتها» و «افزایش بهرهوری» از مجموعه تمام نیروهایی که ما آن را انسانی تلقی میکنیم، قرار دهند. بنابراین دانشگاهها کارکردهای خود را تنها از یک مجرا میتوانند تحقق ببخشند: توانمندسازی و شکوفا کردن استعدادها و توانمندی هر چه بیشتر نیروی انسانی دانشگاهی. اگر نهاد دانشگاه بخواهد به چنین هدفی پاسخ دهد- یعنی تحقق استعدادها و تواناییهای نیروهای انسانی- باید همه توان خود را برای خودشکوفایی و بروز استعدادها و تواناییهای بالقوه افرادی که عضو دانشگاه هستند، یعنی دانشجویان و مدرسان بسیج کند. معنای دیگر این حرف این است که ساختارها و سازمانهای دانشگاهی و آموزش عالی در تمام زمینههای آموزشی (برنامهریزی درسی)، پژوهشی (سیاستگذاری علمی) و پرورشی (سیاستگذاری فرهنگی) باید به گونهای طراحی شوند و قوام یابند که این ساختارها در مسیر خودشکوفایی و بروز خلاقیتها، توسعه استعدادها و به طور کلی افزایش سرمایه انسانی جامعه باشند. الگوهای آموزشی در دانشگاهxadهای ایران متناسب با نیازهای بازار کار و سطح توسعه جامعه نیست. این موضوع باعث شده که بسیاری از رشته/گرایشxadها به ویژه در دورهxad های لیسانس و فوق لیسانس بدون مهارت و تخصص 1 شود و عملاً تفاوتی بین فارغxad التحصیلان دورهxadهای مذکور وجود نداشته باشد. در کنار این موضوع رشته/گرایشxadهای دورهxadهای کارشناسی حالت تخصصی ندارند این موضوع باعث شده که در اغلب رشته/گرایشxad های دوره کارشناسی مباحث نظری غلبه بر مباحث تخصصی، مهارتی داشته باشد و عملاً بسیاری از فارغ xadالتحصیلان دوره کارشناسی با هدف کسب تخصص و ورود بهتر به بازار کار وارد دوره فوق لیسانس شوند. از دیگر مسائل مبتلابه حوزه دانشگاهی و رشته xadهای کارشناسی عدم حرکت به سمت مهارتxadآموزی و کارآفرینی است. توسعه و تحریک مهارتxad آموزی دانشجویان در طول تحصیل، آماده¬کردن دانشجویان برای بازار کار پویا و مشارکت در توسعه کارآفرینان است. دانشگاهی که به سمت تخصصی شدن رشته xadها و مهارتxad آموزی حرکت میکند، نقشِ تسهیل گری در توسعه اقتصادی را بر عهده میxadگیرد و همین نقش سبب میxadشود که ساختار دانشگاه به سمت نوآوری حرکت نماید....

ادامه دارد ....

۰ ۰ ۰۱/۱۱/۰۱

اسماعیل شیرعلی